Berichten

Friese oranjekoek

Een verjaardag! Naast dat dit veel gezelligheid met zich mee brengt, geeft mij dit natuurlijk een heel goed excuus om  wat lekkers te bakken! Sinds we in Friesland wonen heeft manlief kennis gemaakt met de Friese Oranjekoek, één van de (hoop ik vele) aspecten die hem goed bevallen aan het leven hier. Al vele malen mocht hij op het werk een stukje oranjekoek ontvangen, als hij jarig is, gaat hij ze zelf uitdelen. Niet zomaar een gekochte oranjekoek, maar oranjekoek uit eigen keuken. Toen ik bezig was met het maken van deze koek, vroegen de kinderen mij waarom dit oranjekoek heette, de glazuurlaag erop was toch zeker niet oranje?! Tja, ik kan hun verwondering begrijpen. Oranjekoek dankt zijn naam aan de kleine stukjes gekonfijte sinaasappelschil die in de koek zitten, en heeft dus niks te maken met de kleur glazuur. Dit recept is goed voor een koek ter grootte van 22 X 22 cm, waar je in ieder geval 12 stukjes van kunt snijden.

Friese oranjekoek

Ingrediënten:

Deeg:

  • 325 gram Zeeuwse bloem (heb je dit niet, dan voldoet de goedkoopste bloem uit de supermarkt ook wel)
  • 100 gram koude ongezouten roomboter, in blokjes
  • 150 gram fijne kristalsuiker
  • 2 gram zout
  • 2,5 gram bakpoeder
  • 3,5 gram heel anijszaad
  • 0,6 gram gemalen kardemom
  • 0,7 gram gemalen nootmuskaat
  • 50 gram gekonfijte sinaasappelsnippers
  • 50 gram losgeklopt ei
  • 58 gram water

Vulling:

  • 150 gram amandelmeel
  • 150 gram kristalsuiker
  • 60 gram losgeklopt ei

Glazuur:

  • 200 gram poedersuiker
  • 30 gram water (mogelijk minder afhankelijk van gebruikte kleurstof)
  • rode kleurstof, liefst poeder of gel

Crème:

  • 60 gram (gepasteuriseerd) eiwit
  • 120 gram fijne suiker
  • 180 gram zachte roomboter op kamertemperatuur
  • 1 theelepel vanillearoma

Of slagroom:

  • 500 ml slagroom
  • 55 gram poedersuiker
  • eventueel klop-fix naar dosering op de verpakking

Afwerking:

  • mandarijntjes uit blik, uitgelekt
  • chocolade e.d. om het geheel af te werken
  • beetje afdekgelei (bijv. Taartina)

Werkwijze:

  • Voeg de in blokjes gesneden boter toe en wrijf met je handen tot een zanderig mengsel. Dit kan ook met de platte klopper van een standmixer of met een keukenmachine.
  • Voeg de overige droge ingrediënten voor het deeg toe en meng deze goed door elkaar.
  • Voeg het ei en water toe.
  • Kneed kort tot een samenhangende, egale massa.
  • Druk het deeg plat en verpak in huishoudfolie.
  • Leg dit gedurende een half uur in de koelkast.
  • Verwarm de oven voor op 180 graden Celsius, conventioneel met onder- en bovenwarmte.
  • Maak ondertussen de amandelspijs door amandelmeel, suiker en ei met elkaar te mengen tot één geheel.
  • Verdeel het deeg in twee stukken, de een iets groter dan de ander.
  • Rol eerst het grootste stuk uit op een licht met bloem bestoven werkblad tot deze 25 x 25 cm. is.
  • Rol de lap losjes om je deegrol en rol weer af boven een met bakpapier beklede bakplaat.
  • Neem steeds kleine beetjes amandelspijs tussen je vingers en bedek hiermee de deegplak. Laat 1 cm. rondom aan de rand vrij.
  • Vouw de niet bedekte deegrandjes omhoog. Je hebt nu een kleine opstaande rand.
  • Bevochtig de opstaande rand met iets water.
  • Rol het overgebleven deeg uit op een licht met bloem bestoven werkblad tot 23 X 23 cm.
  • Neem deze deegplak op dezelfde manier op en leg deze op de eerste deegplak.
  • Knijp de randen goed dicht zodat de spijs niet kan lekken.
  • Maak het oppervlakte glad door er voorzichtig met de deegroller overheen te rollen.
  • Prik de bovenkant een aantal keer voorzichtig in met een vork
  • Bak de koek ca. 30 minuten in de voorverwarmde oven tot deze aan de randen heel licht goudbruin is en bovenop nog iets meegeeft. De koek blijft vrij bleek.
  • Laat de koek afkoelen, eerst op de plaat, zodra hij iets steviger is deze voorzichtig overhevelen naar een rooster en verder laten afkoelen.
  • Bereid het glazuur door de poedersuiker en water te mengen tot een mengsel dat ongeveer de dikte van yoghurt heeft.
  • Voeg kleurstof naar keuze toe en meng goed zodat je geen witte of rode strepen meer ziet.
  • Giet in het midden van de koek het glazuur in een lange streep en strijk direct glad met een pannenkoekmes of glaceermes. Werk vlot en stop met uitstrijken zodra de glazuur begint aan te drogen.
  • Laat het glazuur volledig uitharden en de koek volledig afkoelen.
  • Snijd aan alle kanten een randje af zodat je straks strakke stukjes krijgt. Deze “snoep”randjes belanden hier meestal vlot in een of meerdere monden 😉
  • Snijd de koek op in de gewenste aantal stukjes.
  • Maak nu de cème of klop de slagroom.
  • Crème: Verwarm de eiwitten met de suiker au bain marie tot 60 graden Celsius, zorg dat de suiker is opgelost.
  • Klop de eiwitten stijf in met een (stand)mixer.
  • Voeg vlokje voor vlokje de boter toe en mix tot een gladde crème.
  • Mix tot slot het vanillearoma door de crème tot alles is opgenomen.
  • Doe de crème in een spuitzak met een gekartelde spuitmond passend bij het formaat van je stukjes oranjekoek.
  • Spuit een rozet, streepjes of een s-vorm op ieder stukje.
  • Slagroom: klop de koude slagroom op met de poedersuiker (en eventueel de klopfix) tot er scherpe randen in blijven staan.
  • Doe de slagroom in een spuitzak met een gekarteld spuitmondje van 13 mm. en spuit een s-vorm, rozet of streep op ieder stukje koek.
  • Versier met een drooggedept stukje mandarijn en bedek dit met afdekgelei tegen het verkleuren.
  • Eventueel versieren met een chocoladefiguurtje of eetbare confetti voor een kinderverjaardag.
  • Zet het gebak weg in de koelkast zodat de crème kan opstijven, hier krijgt deze een lekkere “bite” van.

P.s. Ik kon in de winkels geen gekonfijte sinaasappelschil vinden, dus maakte ik het zelf, dit deed ik zo:

  • 1 deel sinaasappelschil (of van een andere citrusvrucht)
  • 2 delen suiker
  • 2 delen water
  • Pel de schil van twee biologische sinaasappels en verwijder het wit zo goed mogelijk.
  • Snijd in reepjes van een halve cm breed.
  • Vul een pan met water en kook hierin de schillen 10 minuten en giet het water af.
  • Herhaal dit nog twee keer (dit is tegen de bitterheid)
  • Breng in een andere pan de suikersiroop aan de kook en doe hier de sinaasappelschilletjes in.
  • Kook gedurende 20 minuten en laat hierna een uur staan met het deksel op de pan.
  • Giet de schillen af (vang de siroop op, deze is nog goed bruikbaar)
  • Spreid de schillen uit op een bakplaat en laat deze drogen, eventueel met hulp van de heteluchtoven op een hele lage temperatuur.
  • Het is vrij bewerkelijk om dit te maken, maar ó zo lekker! Bovendien kan je een grote hoeveelheid maken, want deze gekonfijte schilletjes zijn lang houdbaar.

Oranjekoek

De oranjekoek is vrij naar een recept uit het leuke boek waar veel Nederlandse streekbaksels in staan: Het Nederlands Bakboek door G. Pagrach-Chandra

Het recept voor het zelf maken van de gekonfijte sinaasappelschilletjes haalde ik van deze leuke bakwebsite: //ikbakerietsvan.wordpress.com/2013/03/11/gekonfijte-sinasappel/

Trommelkoek / poffert met appel

Ik schreef in mijn vorige blogpost al over de variant van de trommelkoek / poffert met appel die mijn ouders vroeger altijd maakten. Natuurlijk bracht al die nostalgie ook de wens naar boven om deze variant weer eens te maken. In mijn herinnering was hij kleffig, maar zoals ik hem heb gemaakt was deze meer broodachtig en niet klef. Deze variant heeft zelf geen hele uitgesproken smaak, maar met wat boter en bruine suiker is hij wel erg lekker, maar dat is wel iets dat deze variant echt nodig heeft. Ik kwam ergens ook nog een variant tegen die gemaakt werd met veel meer boter en suiker, daar ben ik ook wel heel erg benieuwd naar! Kortom: het poffert / trommelkoek verhaal is nog niet afgesloten! Dit recept is goed voor 1 grote trommelkoek, gebakken in een speciale poffertvorm van 2,2 liter. (je kan ook een tulbandvorm gebruiken.

trommelkoek / poffert met appel

Ingrediënten:

  • 375 gram (brood)bloem
  • 4 gram zout
  • verse citroenrasp naar smaak (ik gebruikte 1,0 gram, ik zal de volgende keer een tikje minder doen)
  • 9 gram instant gist
  • 300 gram volle melk
  • 75 gram ei (1,5 ei maat M)
  • 175 gram grof geraspte of in blokjes gesneden appel (ik gebruikte Jonagold)
  • zachte roomboter voor het insmeren van de vorm.
  • paneermeel voor het bestrooien van de vorm.
  • Roomboter en bruine suiker voor het serveren

Werkwijze:

  • Doe de bloem, het zout en de citroenrasp in een kom en roer goed door met een garde.
  • Voeg de instant gist toe en roer nog eens goed door.
  • Voeg melk en ei toe en roer goed door tot een glad beslag.
  • Voeg de geraspte of in blokjes gesneden appel toe en roer nog eens goed door.
  • Bestrijk de gehele binnenkant van de poffertvorm (of de tulbandvorm) met boter.
  • Bedek de binnenkant helemaal met een laagje paneermeel.
  • Giet het beslag in de vorm.
  • Dek af met het deksel en zet weg op een tochtvrije plek van 29 graden Celsius, gedurende een uur.
  • Vul een pan met water en breng dit aan de kook.
  • Zet de poffertvorm in de pan en sluit de pan af met een deksel. Zorg er voor dat het water niet in de poffertvorm kan lopen.
  • Laat zachtjes koken gedurende ca. 90 tot 105 minuten.
  • De poffert klaar als de kerntemperatuur 95 graden Celisus heeft bereikt, of als je er een saté prikker in steekt en deze er weer schoon uit komt.
  • Laat eventjes afkoelen in de vorm en keer de vorm dan om op een bord.
  • Serveer met roomboter  (evt. gesmolten voor extra smeuïgheid) en bruine suiker.

 

Trommelkoek / poffert

Onlangs deelde ik op de Facebookpagina van Baksels.net een bericht van het tijdschrift “Noorderland” over een poffert-bakwedstrijd. Wat een reacties kreeg ik hierop! Mensen die er mooie herinneringen aan hadden, mensen die wel een vorm in huis hadden, maar dolgraag het recept wilden. Omdat mijn ouders de vorm ergens hadden en ik niet wist hoe snel die boven water zou komen, heb ik enkele mensen alvast het recept dat mijn oma gebruikte gestuurd. Van Lucienne kreeg ik direct de volgende dag prachtige foto’s van de poffert die zij met mijn oma’s recept gemaakt had. Wederom bleek dit oude gerecht veel reacties en herinneringen op te roepen. Gelukkig had mijn vader die dag net de poffertpan opgedoken, dus ook ik kon aan de slag met mijn trommelkoek / poffert.
Mensen uit het zuiden kennen de poffert, ketelkoek, trommelkoek of boffert misschien niet. Het is een broodachtig gerecht dat typisch voor de noordelijke provincies is. Tulband lijkt erop, maar die is meer cake-achtig, terwijl dit gerecht naar brood neigt. Het is behoorlijk voedzaam en werd vroeger door de landarbeiders gegeten als lunch. De poffert werd gegeten met een flinke lik boter en basterdsuiker, of met warme stroopsaus. In de variant van mijn oma zitten rozijnen en krenten, maar mijn ouders maakten hem altijd met fijn gesneden appel, dit maakte de trommelkoek lekker kleffig. Oude tijden herleefden toen ik dit gerecht maakte, dus ik zal ook zeker nog voor de appelvariant gaan! Daarnaast blijken er ook hartige varianten te bestaan. Het recept van mijn oma was al geweldig om alleen al te lezen: “Algemeene aanwijzingen: Daar het bereiden in kokend water van een dergelijken pudding langen tijd vordert, is het doelmatig, wanneer den vorm, in het midden voorzien is van een pijp, waardoor de pudding iets gemakkelijker gaar wordt” Heerlijk zo’n recept met geschiedenis!
Berichtje voor mijn ouders: ik denk dat ik jullie poffertpan nog wel eventjes hier houd! Dit recept is goed voor 1 poffert. Ik maakte hem in een pan met een inhoud van ca 2,2 liter. Aan de bovenkant is deze speciale vorm 19 cm breed en de vorm is 13 cm hoog. De speciale vorm die afgesloten wordt met een deksel met klemmetjes, wordt met de deeginhoud in een pan met kokend water gehangen en zo au bain marie gebakken. De vormen zijn tegenwoordig weer volop verkrijgbaar in o.a. kookwinkels en in diverse webshops. De poffert werd in mijn geval niet ontzettend hoog, ik vermoed dat een kleinere vorm ook prima had gewerkt en de vorm die ik had misschien wel een tikje te groot was.

Trommelkoek / poffert

Ingrediënten:

Trommelkoek/poffert:

  • 250 gram bloem
  • 200 gram melk (ca. 30  graden Celsius)
  • 50 gram ei (ca. 1 ei maat M, op kamertemperatuur)
  • 6 gram instant gist
  • 75 gram rozijnen (geweld)
  • 25 gram krenten (geweld)
  • snufje zout
  • roomboter
  • paneermeel

Stroopsaus:

  • 30 gram roomboter
  • 30 gram bloem
  • 400 gram melk (kamertemperatuur)
  • 150 gram (Friesche) keukenstroop

Werkwijze:

  • Doe de bloem in een kom en meng met de gist.
  • Voeg melk, ei en een snufje zout toe en roer tot een dik beslag zonder klonten.
  • Voeg de gewelde rozijnen en krenten toe en roer nog even goed door.
  • Laat het beslag nu ca. 45 minuten rijzen bij 29 graden Celsius, in het recept van mijn oma gebeurt dit in een aparte kom, er zijn ook recepten waarbij het beslag direct in de vorm gelegd wordt en daar in rijst.
  • Vet de poffertvorm in met roomboter en bestrooi met paneermeel. Vergeet geen enkel plekje, ook de middenpin niet, zodat de trommelkoek straks makkelijk uit de vorm komt.
  • Breng in diepe pan water aan de kook, zoveel dat de vorm straks voor in ieder geval een kwart onder water staat.
  • Hevel het beslag over in de vorm en sluit deze af met het bijbehorende deksel.
  • Hang de vorm in de pan en verzwaar met iets waardoor de vorm goed recht in de pan blijft. Ik heb hem met een touwtje vastgebonden aan de handgrepen gebonden zodat hij mooi recht bleef.
  • Breng het water weer aan de kook en laat gedurende ca. 1,5 uur zachtjes koken.
  • Steek aan het eind van de baktijd een coctailprikker in de poffert, komt deze er schoon uit, dan is de poffert gaar. Je kan ook de kerntemperatuur meten: is deze 95 graden Celsius, dan is de poffert gaar.
  • Haal de vorm uit de pan en laat tien minuten afkoelen.
  • Stort de poffert op een bord.
  • Maak nu de stroopsaus.
  • Smelt de boter in een steelpan, voeg de bloem toe en meng tot een glad papje dat licht begint te sissen.
  • Voeg beetje bij beetje de melk toe en roer tot een gladde saus.
  • Laat even doorkoken tot de gewenste dikte.
  • Laat een beetje afkoelen en roer de stroop door de saus.
  • Serveer warm bij de trommelkoek / poffert.

P.s. volgens Dirk Scheffel kan je deze “dikke koek” zoals hij het noemt ook in een tulbandvorm of gietijzeren braadpan in de oven bakken. Hij doet dit zelf gedurende 50 minuten op 180 graden Celsius. Je hebt dan niet perse een deksel nodig, hij dekt het deeg af met paneermeel om hetzelfde (korst)effect te krijgen als de au bain marie gegaarde.