Zelf maken: rijskast

10/05/2014

Naarmate ik langer met Baksels.net bezig ben, geef ik ook meer en meer Broodbakworkshops en zo kwam ik steeds vaker ruimte tekort. Niet alleen voor al die spullen in mijn keukenkastjes, maar ook rijsruimte. Natuurlijk kan je brood laten rijzen op kamertemperatuur en dit zal prima werken voor als je af en toe een broodje voor thuisgebruik bakt, maar gezien de workshops, is het wenselijk constante kwaliteit te kunnen leveren en ongeveer op tijd te kunnen sturen. Om die constante kwaliteit te kunnen leveren, is het nodig dat je de omstandigheden waarin het deeg rijst, goed kan sturen. Eerder liet ik het deeg rijzen in een onverwarmde oven met op de bodem een bak heet water. Op zich werkte dit prima, maar je neemt natuurlijk wel kostbare ovenruimte in beslag en bovendien zit je dan met het voorverwarmen van de oven. Hoog tijd om eens na te denken hoe ik dit probleem kon aanpakken. Een professionele rijskast vond ik geen oplossing, omdat de mensen die mijn workshops volgen, dit ook niet zullen aanschaffen. Zaak was dus een oplossing te vinden die ook voor thuisbakkers goed bruikbaar is. Voor al die uitpuilende keukenkastjes was de oplossing simpel: een nieuwe keukenkast, en zo simpel bleek het ook voor de rijsruimte, want ook daar was het antwoord: een nieuwe keukenkast! Omdat ik handiger ben met een deegroller en de oven dan met een boormachine en een schroevendraaier, heb ik mijn man ingeschakeld voor het maken van mijn rijskast. Het resultaat is geweldig. Het deeg rijst door de gelijkmatige warmte veel beter en gelijkmatiger, ik kan de temperatuur precies controleren en ik heb nu ruimte om veel meer deeg tegelijk te laten rijzen. Hieronder vind je de omschrijving voor het maken van de rijskast. Het recept is goed voor 1 rijskast, welke je natuurlijk zo groot of klein kan maken als je wilt. 😉

Rijskast

Het lijkt een gewoon keukenkastje, maar dat is het niet!

Rijskast

Ingrediënten:

  • standaard onderkastje voor de keuken (mijn kastje komt van Ikea) het kastje dat ik gebruikte is 60 cm breed.
  • extra achterkant (aangezien de meegeleverde achterkant meestal vrij dun is)
  • aanrechtblad of een meubelpaneel, om de bovenkant mee af te dekken.
  • dubbelzijdig plakband
  • aluminium tape (hetzelfde als je gebruikt bij het afplakken van isolatiemateriaal voor schuine daken)
  • noppenfolie enkelzijdig reflecterend
  • siliconenkit
  • Wartel (in ons geval M25)
  • verwarmingselement met thermostaat (in ons geval een tweedehands verwarmingsmatje van een waterbed)
  • 2 zwenkwielen met rem, twee vaste wielen
  • uitschuifbare draadmanden (in mijn geval van het systeem van Ikea)
  • metalen pannenrekken (om de ovenschaal op te zetten, ook gehaald bij Ikea)
  • ovenschaal

Werkwijze:

  • Zet het keukenkastje in elkaar volgens de beschrijving van de fabrikant.
  • Monteer het aanrechtblad en de extra achterkant (ikea heeft standaard enkel een dun stukje board als achterkant, dit leek ons niet voldoende om goed te isoleren)
  • Beplak de gehele binnenkant met vier stroken dubbelzijdig plakband.
  • Meet de noppenfolie af en markeer waar je straks de rails voor de draadmanden wilt monteren. Op die plek aan de achterkant van de noppenfolie snij je voorzichtig de noppenfolie door. Op deze manier kun je de rails goed tegen de kast monteren. Let op dat je de plastic zijde doorsnijd en niet de reflecterende kant.
  • Plak op het dubbelzijdig plakband de reflecterende noppenfolie, het liefst zoveel mogelijk aan 1 stuk.
  • Kit de naden van het folie goed dicht met sileconenkit, het kastje wordt straks vochtig aan de binnenkant, het hout kan gaan bobbelen als dit langere tijd vochtig blijft, dus kijk goed of je alle naden écht goed gedicht hebt.
  • Plak alle naden, schroefgaten e.d. af met aluminium tape.
  • Monteer de geleiderails voor de draadmanden en kijk goed of er geen naden ontstaan waardoor het vocht het hout van de kast aan kan tasten.
  • Leg op de bodem het matje met het verwarmingselement. Ik heb een oud verwarmingselement van een waterbed genomen, maar je kan ook een vloerverwarmingselement, een verwarmingsmatje voor een aquarium o.i.d. nemen. Zorg er wel voor dat het element tegen vocht kan. Bij conrad.nl zijn bijv. van deze matjes en thermostaten te koop, maar ook de bouwmarkt kan je vast verder helpen. Mijn matje is instelbaar van 22-38 graden en voor mijn kastje is dat ruim voldoende.
  • Boor een gat voor het snoer, plaats de wartel en lijm deze vast. Voer het snoer door het gemaakte gat.
  • Kit de ruimte rond het snoer dicht.
  • Monteer de zwenkwielen onder het kastje (als je het kastje een permanent plekje geeft, zijn deze wielen natuurlijk niet nodig)
  • Leg op de bodem twee metalen pannenrekken.
  • Zet hierop de grote, platte ovenschaal.

De meeste degen worden op 27 graden Celsius afgekneed, (behalve rogge, dit moet 29 graden Celsius zijn). Hierna geldt steeds 2 graden “up” bij elke rijs. De eerste rijs vindt dus plaats bij 29 graden Celsius. De eerste rijs doe ik in deze bakken met inhoud van 3 Liter van Rosti Mepal. Deze bakken hebben een deksel zodat het deeg niet uitdroogt. Bij de eerste rijs gaat alleen het verwarmingsmatje aan. Bij de tweede rijs is het deeg niet afgedekt en moet de vochtigheidsgraad omhoog worden gebracht tegen het uitdrogen. Dit doe ik door in de grote ovenschaal ca. 1,5 liter kokend water te gieten. De stoom zorgt voor voldoende vochtigheid en zo blijft het brood in de hele kast op de juiste vochtigheid. De thermostaat zet ik tijdens de tweede rijs op 31 graden Celsius. Zodra de temperatuur te laag wordt, springt deze vanzelf aan en stuurt de temperatuur bij. Zoals uit dit stukje vast al bleek ben ik ontzettend blij met mijn rijskast. Het geeft me veel meer mogelijkheden en de mogelijkheid om bij te sturen wanneer het nodig is. Mijn deeg rijst veel mooier sinds ik deze kast gebruik en dat is natuurlijk het belangrijkste doel! Succes met deze klus en als je hem ook gaat maken: voel je vrij je foto’s en ervaringen op te sturen, ik ben heel nieuwsgierig naar jullie oplossingen!

Rijskast

De draadmanden (zodat vocht en warmte goed overal in de kast kunnen komen) zijn uitschuifbaar zodat ik het deeg makkelijk uit de kast kan pakken.

Rijskast met bakblikken

Rijskast

De temperatuurregelaar stuurt zelf de ingestelde temperatuur bij.

Rijskast

De beklede kast met tussen de manden voldoende ruimte voor het rijzen van het deeg. In iedere draadmand passen vier rijsbakken of vier broodbussen. Op de bodem is ruimte over gelaten voor het plaatsen van de ovenschaal met dampend water.

Een andere optie dan een kastje is het in elkaar zetten van een paar plastic bakken. Breed en laag voor bakplaten met kleine broodjes, hoger en smaller voor busbroden. Ik gebruik bakken uit de serie “Samla” van de Ikea. Zet 2 á 3 bakken in elkaar om voor een isolerende luchtlaag te zorgen. Zet hierbij een schaaltje met warm, dampend water voor extra temperatuur en vochtigheid. Je kan ook sturen in de temperatuur door een hittepit of kruik te gebruiken. sluit de bakken af met 2 á 3 deksels om ook daar de warmte goed te behouden.

Inmiddels zijn er ook enkele lezers enthousiast aan de slag gegaan. Zij werden geïnspireerd door deze blogpost ofomdat ze de rijskast tijdens mijn workshop broodbakken hadden gezien. Zij hebben hem toegespitst op hun eigen situatie. Ik kreeg al enkele foto’s toegestuurd, wat ik hartstikke leuk vind! Heb jij ook een rijskast gemaakt en wil je hem laten zien? Stuur me een foto en ik zet hem hieronder op de site!

De volgende twee foto’s komen van Hugo Slootweg, hij volgde bij Baksels.net een workshop broodbakken en hoopt binnenkort zijn broden te laten rijzen in zijn zelfgemaakte rijskast.

De volgende foto is van Hans en Sandra Scholten. Zij kwamen hier om een workhop luxe brood te volgen. Eenmaal thuis zijn zij enthousiast met het maken van hun eigen rijskast begonnen. Inmiddels is de kast helemaal af en kunnen ook zij hun eigen broden gaan bakken. Veel bakplezier gewenst Hans en Sandra!

Onderstaande rijskast is ingestuurd door Ayshea Savage. Zij las mijn beschrijving voor het maken van een rijskast en besloot er zelf ook een te maken. Een dubbele nog wel, ik ben stiekem een beetje jaloers op zoveel rijsruimte!

Onderstaande foto is ingestuurd door Geke Pasman. Geke is bij mij op de broodbakworkshop geweest en zag de voordelen van een rijskast. Thuis had hij nog een oude koelkast staan die vanwege de goede isolatie ideaal leek. Het verwarminselement bleek niet krachtig genoeg om de koelkast te verwarmen, maar Geke was niet voor een gat te vangen en bedacht dat het diepvriesgedeelte kleiner was en mogelijk beter geschikt. Dit bleek inderdaad zo te zijn, dus vanaf nu is het diepvriesvak een rijskast!

De volgende foto’s kreeg ik van trouwe lezeres Ellen van Schaik. Haar man heeft dit prachtig afgewerkte rijskastje voor haar gemaakt, zelfs een (hoop ik waterbestendig?) binnenlampje ontbreekt niet. De verwarming wordt verzorgd door een Keramisch waterbed verwarmingselement van Sigma K 240, gekocht bij beddentotaal.nl. Ellen geeft aan dat ze merkbaar meer controle krijgt over het rijsproces en dat ze niet meer zonder dit rijskastje zou kunnen. Bedankt voor je mooie foto’s Ellen!

_MG_3988 _MG_3990

_MG_3992 _MG_3995 _MG_3996 _MG_3999

Pim en Linda de Groot maakten onderstaande rijskast geheel zelf van losse planken, roosters, een display met thermostaat gekocht bij Ali Express, een lamp en schakelaar maken deze kast niet duur, maar wel heel functioneel.

Normaal gesproken is het ontzettend vervelend als je vaatwasser kapot gaat, maar Estella van den Ende wist een hele mooie bestemming voor haar kapotte exemplaar! Een vaatwasser is natuurlijk vochtbestendig en goed geïsoleerd, en dus perfect als rijskast! Een bakje heet water verwarmt de ruimte en brengt tevens de luchtvochtigheid omhoog. Wat een mooi idee om je kapotte apparatuur zo te recyclen!

image_pdfimage_print

Aantal reacties 31

  • Andrea - 4Pure schreef:

    Super leuk idee en mooi gemaakt!

    • Mannin schreef:

      Dank je Andrea! Ik ben er ontzetten blij mee, het blijkt heel goed te werken op deze manier en zoiets is voor iedereen haalbaar om te maken, aangepast aan de behoeften 🙂

  • marion schreef:

    Mooi kastje en een zeer duidelijk verhaal. Bedankt! Heel knap bedacht.

    • Mannin schreef:

      Fijn dat je wat aan dit artikel hebt Marion! Ga je hier ook mee aan de slag of probeer je toch dat andere rijskastje dat je had gevonden?

  • Ellen schreef:

    Wat een super oplossing voor de thuisbakker!
    Mag ik zo brutaal zijn en vragen wat de totale kosten zijn van dit rijskastje?

    • Mannin schreef:

      Oei, daar vraag je met wat Ellen! Ik schat dat dit kastje ons ongeveer €200,- heeft gekost (en het verwarminselement hoefden we niet te kopen, dat hebben we gekregen). Natuurlijk kan je de kosten drukken door een kleiner kastje te nemen, geen uitschuifbare draadmanden maar een vast rekje te nemen en geen dure wielen maar goedkope poten te nemen. Ik heb er ook nog een aanrechtblad op, dit kan je natuurlijk ook makkelijk weglaten. Kortom: wat ik hier beschrijf is puur een idee, dat je naar eigen inzicht kan toepassen.

  • Dennis schreef:

    Binnenkort ga ik me ook eens wagen aan een eigen rijskast maken met een keukenkastje, zoals ook in dit artikel is beschreven.

    Kunnen jullie misschien vertellen of misschien zelfs met een link welk verwarmingselement jullie hebben gebruikt hiervoor, liefst waarbij je ook de temperatuur in kan stellen en deze daar vanzelf op reageert.

    Hebben jullie deze ook rechtstreekt op de bodem van de kast gelegd of nog ergens anders opgelegd, ivm de warmte die vrijkomt?

    ik hoor het graag wat jullie ervaringen zijn

    • Mannin schreef:

      Dag Dennis, Leuk dat ook jij je eigen rijskast gaat maken! Het verwarminselement met bijbehorende thermostaat heb ik cadeau gekregen. Het is van het merk Biotherme en hoort bij een waterbed. Ik zou eens vragen bij een beddenzaak of kijken op marktplaats.
      De verwarminsmat ligt op de pannenroosters, waarop de ovenschaal ook staat.
      Ik ben nog steeds ontzettend blij met deze rijskast en zou hem niet meer willen missen! Ik zou het leuk vinden om een foto van jouw rijskast te ontvangen als deze af is, ter inspiratie voor de lezers hier. Mijn e-mail is: contact@baksels.net. Succes met bouwen! Groeten, Mannin

  • Merel schreef:

    Ben nu bezig met het maken van een rijskast aan de hand van je beschrijving Mannin. Dank je voor de duidelijke beschrijving!

    • Mannin schreef:

      Dag Merel, Leuk om te horen dat je met de rijskast aan de slag bent! Als je het leuk vindt, mag je een foto van de kast sturen naar contact@baksels.net, dan zet ik hem erbij op deze pagina ter inspiratie. Succes met klussen en daarna veel bakplezier! Groeten, Mannin

  • Monique van Zomeren schreef:

    Prachtig gedaan! Ik dacht even dat het een oude vaatwasser was 🙂
    Groetjes, Monique

  • Lioe schreef:

    Dag Mannin,
    Ik ben op je site gekomen via de website van Caroline Brouwer. Wat een leuke site heb je!
    Deze rijskast is het ei van Columbus! Maar . . . ik heb niet zoveel ruimte, dus een speciale rijskast zit er voor mij niet in. Ik laat het deeg rijzen in de oven met een bakje kokend water op de bodem. Het nadeel is dat de temperatuur niet constant is (afkoeling). Als het moet doe ik dan het licht aan. Alles bij elkaar, niet ideaal. Nadat ik jouw artikel en de reacties heb gelezen heb ik gedacht, is het een idee om de oven te gebruiken en los het verwarmingslelement in te leggen en zo de temperatuur constant te houden? Als het bijna goed is gerezen, alles uit de oven halen en dan de oven verwarmen.
    Wat denk je van dit idee?
    Alvast bedankt voor je antwoord.
    Lioe

    • Mannin Vering schreef:

      Dag Lioe, Op zich een prima idee (al betwijfel ik of de ovendeur helemaal dicht kan met het snoer van het verwarmingsmatje ertussen) alleen zit je aan het eind nog steeds met afkoeling van je deeg als je de oven voorverwarmt. Misschien is het handiger om een plastic bak (zo’n eentje die ervoor bedoeld is om onder je bed te schuiven en waar je bakplaat in past, of als je alleen busbrood bakt een kleiner formaat) te kopen en deze te isoleren met bubbeltjesfolie. zo neemt het minder ruimte in en kun je je deeg op temperatuur houden, ook als je de oven voorverwarmt. Bovendien droogt je deeg dan niet uit omdat de stoom in de bak blijft. Ik hoop dat dit werkt voor je! Veel succes! groeten, Mannin

  • Ellen van Schaik schreef:

    Lioe,

    Een andere, helaas wat dure oplossing is een opvouwbaar (klein) rijskastje.
    Zie deze link: http://www.ketex.de/online-shop/gärautomat-brod-taylor-p-171.html?bigwareCsid=ku1u205raf4gj4cq8fgohc1rq5
    Er is zelfs een los rekje voor dit rijskastje verkrijgbaar, zodat je kleinbrood op 2 niveaus kunt laten rijzen. (Op Brod&Taylor staat hierover meer vermeld)

    Succes!
    Groetjes van Ellen

    • Mannin Vering schreef:

      Naar mijn idee is dat rijskastje vrij klein, past er goed een busbrood in, maar een bakplaat met bolletjes bijv. niet. Maar het is maar met net wat je wensen zijn natuurlijk. Bedankt voor je aanvulling! gr. Mannin

  • Ferry schreef:

    Ik heb de rookoven 79,00 euro model xxl bij bol.com gekocht en hem iets aangepast.
    Voor weinig veel plezier en kan uiteraard ook nog als rookoven gebruiken.
    Voor het rijzen zet ik in de vuurbak een kom met 1 a anderhalve liter kokend water. De kast word het dan ongeveer 31 c
    Werkt prima.

    • Mannin Vering schreef:

      Dag Ferry, dat klinkt ook als een prima oplossing. Blijft de temperatuur ook even hoog of koelt het snel af? gr. Mannin

  • jos van gogh schreef:

    hallo allemaal,
    ik ben sinds kort de gelukkige eigenaar van een 2e hands combisteamer.
    ik weet nog niet zo goed ermee om te gaan, maar dat zou toch een eitje moeten zijn.
    Wie geeft mij raad?

  • john schreef:

    Ik heb een defect onderbouw drankenkoelkastje van de sloop gered.Daar kun je alle kanten mee op!
    Het isoleert natuurlijk zeer goed,er zit licht ingebouwd, je kunt je producten zien door de glazen deur en het bevat regels en rekjes om je te rijzen deeg op te zetten! Als. Je dan ook de boel eens een sop beurt wil geven dan is dat ook optimaal en de maatvoering is op keukeninbouw berekend.
    Een goede raad; bel een horeca hardware leverancier in de buurt en vraag of ze je kunnen helpen wanneer ze zo’n kastje moeten vervangen.Met de toezegging voor een lekker product zullen ze sneller aan je denken
    Succes.
    John
    ps. Een nieuw kastje kan natuurlijk ook en dan kun je met wat aanpassingen er een soort remrijskastje van maken waarin je de temperatuur zo kunt laten dalen dat je een nachtrijs kunt realiseren!

  • Ann corthals schreef:

    Beste,
    Leuk idee, mag ik vragen hoe het dan met de vochtigheidsgraad zit?

    • Mannin Vering schreef:

      De vochtigheid komt bij mij meestal op de 85% uit, dat is 10% hoger dan ideaal is, maar werkt voor mij op zich nog goed genoeg. Dit ligt ook aan mijzelf: ik kiep niet altijd dezelfde hoeveelheid water erbij en soms gaat de deur van de kast nog eens extra open waardoor er ook weer vocht verdwijnt. Het vochtpercentage kan ik dus helaas niet helemaal precies sturen. Groeten, Mannin

  • Geert schreef:

    Ik heb een koelbox van de kringloop gehaald met een kruik er in blijft het goed op temperatuur ik heb een vleesthermometer door het deksel gedaan zodat het van buiten is af te lezen. Voor een gewoon brood is het prima maar voor kleine broodjes op een plaat is een kastje natuurlijk beter

    • Mannin Vering schreef:

      Dag Geert, ook jouw oplossing met de koelbox is een prima idee! Veel plezier met je “rijsbox”! Gr. Mannin

  • Kim schreef:

    Hoe heb jij dat gedaan met je verwarmingsmat onderaan in je kast? Mijn mat is 90 x 30…jouwe ook? Mijn kast is maar 60 diep dus mag ik de mat dan dubbel leggen of een stuk tegen de wand omhoog?

    • Mannin Vering schreef:

      Dag Kim, de verwarmingsmat die ik gebruik ik ook breder dan mijn kast, hij ligt langs de zijkanten omhoog als een soort bootje. Succes met het maken van je kast, leuk! gr. Mannin

  • bakkerijwereld schreef:

    Hartstikke goed!
    Als je kast heel goed afsluit zoals een ex-koelkast/vriezer of vaatwasser, hoef je in principe niet meer af te dekken.
    Omdat de luchtsnelheid 0 zal zijn.
    (Tocht, is wat je in elk geval niet wil)

    Super leuke post.

    • Mannin Vering schreef:

      Dank voor je toevoeging Jan, toch merk ik dat deeg -ook in een afgesloten ruimte- zeker wel kan verkorsten als de lucht maar droog genoeg is. Groeten, Mannin

Geef een reactie

Uw reactie wordt geplaatst na goedkeuring van de site-beheerder. Vereiste velden zijn gemarkeerd met een *.
Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.